Blog Transportowy działa od 2009 roku. Jest poświęcony środkom transportu. Przeważają autobusy, ale nie brakuje także pojazdów szynowych, ciężarówek i trolejbusów. Jest tu także miejsce na wyjątkowe osobówki oraz teksty o samolotach i pływających środkach transportu. Autor w niniejszym blogu nie reprezentuje żadnej firmy i instytucji. Notki są wzbogacane informacjami prasowymi nadsyłanymi przez producentów. Jedyny poprawny adres bloga to www.blogtransportowy.blox.pl - w Internecie funkcjonuje podróbka bloga, która jest nikczemnym wykorzystaniem wypracowanej marki.
| < Sierpień 2017 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
Google+

Wpisy z tagiem: Tatra

poniedziałek, 23 stycznia 2017
Brno – tramwaje (2)

Brneńskie tramwaje prezentowałem już w rejonie głównego dworca kolejowego (tu link). Teraz zapraszam kawałek dalej. Na ładną i klimatyczną, wyłożoną brukiem i pełną turystów ulicę Masarykovą. Prowadzi ona na rynek, czyli náměstí Svobody (plac Wolności). Jadące w tamtą stronę tramwaje pokonują lekki wznios, który także dodaje uroku temu miejscu.

Niestety fotografowanie jest tam dość utrudnione. Powód standardowy w turystycznych rejonach, czyli ogrom ludzi dość intensywnie wchodzących w kadr.

Zatem poniżej kilka zdjęć wykonanych na ul. Masarykovej. Przebiega przez nią także trasa linii H4 obsługiwanej przez tabor zabytkowy.

 

Škoda 03T6, Dopravní podnik města Brna

Škoda 03T6 #1819 na linii 4 w stronę pętli Obrany Babická, czyli zmierza ul. Masarykovą w dół. To rocznik 2005. Dopravní podnik města Brna posiada 17 takich wagonów. 13.08.2016.

 

Škoda 13T5, Dopravní podnik města Brna

Škoda 13T5 #1927, czyli przedstawiciel najnowszego taboru. Rocznik 2011. Wagonów serii 13T jest już w Brnie 49. Ostatnie 20 egzemplarzy do przewoźnika trafiło w okresie sierpień - grudzień 2016. Co ciekawe, każdy z nich oprócz numeru taborowego otrzymał także imię. Prezentowany #1927 to Ivuška. 13.08.2016.

 

Tatra K2, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2 #1125 na linii 9, kierunek Juliánov, gdzie dotrze za około 15 minut. Następny przystanek to „Hlavní nádraží”, któremu poświęciłem wcześniejszy wpis o tramwajach w Brnie. Prezentowany wagon to rocznik 1983, pierwotnie jako typ K2YU, a w roku 1987 przebudowany na K2MM. Od roku 2007 jako obecny K2. 13.08.2016.

 

 Tatra K2P, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2P #1032 „wspina się” w stronę placu Wolności, skąd dalej pojedzie do pętli Lesna Čertova Rokle. Wagon powstał w 1973 roku jako typ K2. Na obecny K2P został przerobiony w 2001 roku. Po lewej stronie sklep firmowy słynnej czeskiej firmy Bohemia, której szklane wyroby popularne są także w Polsce. Co do wagonów K2 i wszelakich ich odmian - moim zdaniem to najciekawszy tabor kursujący obecnie po ulicach Brna. 13.08.2016.

 

 Škoda 13T3, Dopravní podnik města Brna

Również obok sklepu firmy Bohema jedzie kolejna Škoda 13T, a dokładniej 13T3 #1915 o imieniu Olinka. Rocznik 2009. Linia nr 12 do Parku Technologicznego. Z tej perspektywy wagon wygląda na niezbyt długi. 13.08.2016.

 

Tatra K2P, Dopravní podnik města Brna

W trakcie mojej wizyty w Brnie po mieście jeździło sporo różnych Tatr serii K2, ale niestety większość w reklamach lub podkładach po nich. Czasami jednak pojawiał się wagon w malowaniu zakładowym, jak ten, czyli Tatra K2P #1026. Rocznik 1973, pierwotnie jako Tatra K2, a od 2001 jako K2P. Linia nr 4. 13.08.2016.

 

KPS mv6.2, Technické muzeum v Brně

Historyczny wagon KPS mv6.2 #99 na muzealnej linii H4. To rocznik 1941, odrestaurowany w 2006 roku. Jego właścicielem jest Technické muzeum v Brně, czyli Muzeum Techniki w Brnie. Wagon stoi na przystanku „Hlavní nádraží”, który jest dość ciekawie oznakowany - brak słupka, znak przystankowy zawieszony nad drogą, a sam symbol tramwaju można powiedzieć, że jest dość dziwny. Tak oznakowane są także pozostałe przystanki na ul. Masarykovej. 13.08.2016.

  

KPS mv6.2, Technické muzeum v Brně

KPS mv6.2, Technické muzeum v Brně

KPS mv6.2, Technické muzeum v Brně

KPS mv6.2, Technické muzeum v Brně

Kolejne ujęcia historycznego wagonu #99. Pojazd zakończył obsługę przystanku „Hlavní nádraží” na ul. Masarykovej (korzysta z niego tylko linia H4) i zmierza w str. pl. Wolności. Warto jeszcze dodać pewną ciekawostkę - tramwaj ten wystąpił w filmie Rzeźnia nr 5 z 1972 roku, do którego zdjęcia powstawały między innymi w Pradze (miejsce akcji to Drezno). 13.08.2016.

 

Tatra K2P, Škoda 03T6 Anitra, Dopravní podnik města Brna

Tramwaje linii 4 mijają się przy placu Wolności. W dół, czyli w stronę dworca kolejowego jedzie Škoda 03T6 Anitra #1809 z 2003 roku. Natomiast na pl. Wolności za chwilę wjedzie Tatra K2P #1048 z 1974 roku (pierwotnie jako K2, a od 2002 już K2P). Wagony w obecnym malowaniu zakładowym DPMB. 13.08.2016.

 

Škoda 03T6, Dopravní podnik města Brna

Tak Anitra #1809 prezentuje się od tyłu. 13.08.2016.

 

 Tatra K2MM, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2MM, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2MM #1110 jako linia 9 opuszcza náměstí Svobody i zjeżdża w kierunku głównego dworca kolejowego. To rocznik 1977, z modelu K2 przebudowany w 1987 roku. 13.08.2016.

 

 Tatra K2MM, Dopravní podnik města Brna

Jeszcze jedno ujęcie Tatry #1110. Tym razem wagon w trakcie postoju na przystanku „Zelný trh”. Na tym zdjęciu lepiej widać dość oryginalne oznakowanie przystankowe, czyli wiszącą tabliczkę z bardzo charakterystycznym symbolem tramwaju. Jest na niej także informacja o liniach korzystających z przystanku (4 i 9, brak 12, bo przez ul. Masarykovą kursowała objazdem) i o strefie taryfowej, w której przystanek znajduje się (w tym wypadku to „zona 100”). Rozkłady jazdy umieszczono tradycyjnie, czyli na słupku pod ścianą budynku. 13.08.2016.

 

Škoda 13T1, Dopravní podnik města Brna

Škoda 13T1 #1906 na linii 12, która przez ul. Masarykovą kursowała trasą objazdową. Bardzo się z tej czasowej zmiany relacji cieszyłem, bo na przejeżdżających tamtędy na stałe liniach 4 i 9 taki tabor nie występował. Wagon #1906 to rocznik 2008. Nadano mu imię Fanynka. 13.08.2016.

 

Na ul. Masarykovej powstał także ponad 3 minutowy materiał filmowy. Zobaczycie w nim: Škodę 03T6 Anitra #1819 na linii 4; Škodę 13T5 #1927 na linii 12; Tatrę K2 #1125 na linii 9; Tatrę K2P #1032 także na linii 9; Škodę 13T3 #1915 na linii 12; Tatrę K2P #1026 na linii 4; historyczny wagon KPS mv6.2 #99 na muzealnej linii H4 i Tatrę K2P #1077 na linii 4 (rocznik 1975).

 

 

W dalszej części tramwajowej relacji z Brna kolejne zdjęcia z ul. Masarykovej. Tym razem tramwaj, którego nie spodziewałem się – polski Konstal 105Na.

 

Kalendarz imprez komunikacyjnych

piątek, 02 września 2016
Brno – tramwaje

W dziale Tramwaje ostatnio przeważają wpisy dotyczące Polski. Czas zatem na małą odmianę. Zapraszam do Czech, do drugiego największego miasta tego kraju, czyli do Brna.

Po Brnie tramwaje jeżdżą już od 1869 roku. To pierwsze miasto Czech, w którym pojawił się ten rodzaj transportu (wówczas jako terytorium Austrio-Węgier). Pierwotnie były to tramwaje konne, które mimo początkowo sporego zainteresowania pasażerów okazywały się nierentowne i likwidowane (dwa razy – w roku 1874 i po ponownym otwarciu w roku 1880). Potem pojawiły się tramwaje parowe – w roku 1884 i wytrwały aż do roku 1914, choć ostatnie lata ich eksploatacji to już tylko ruch towarowy. Co ciekawe, lokomotywa parowa o imieniu Caroline została zachowana jako eksponat muzealny i nadal pojawia się na ulicach Brna, prowadząc turystyczne pociągi tramwajowe.

Tramwaje elektryczne pojawiły się w Brnie w roku 1900. Wówczas zelektryfikowano jedną z linii parowych.

Współcześnie obsługę tramwajów prowadzi miejski przewoźnik o nazwie Dopravní podnik města Brna (DPMB), który eksploatuje także autobusy i trolejbusy. Obecnie (stan na 1.09.2016) funkcjonuje 13 linii, które oznaczono jako: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, H4 (turystyczna, obsługiwana taborem historycznym) i P6 (tramwaj za pociąg).

Na trasach tych kursuje ponad 300 wagonów. Przeważają Tatry (np. T3, T3R, K2, K2R, T6A5, KT8D5R.N2, KT8D5N, RT6N1) oprócz których są także Škody (np. 03T Anitra) oraz Varia, czyli tramwaje wytwarzane przez współpracujące firmy PRAGOIMEX a.s. i Krnovské opravny a strojírny s.r.o. (generalnie są to różne przebudowy starszych wagonów produkcji Tatry).

Na początek przedstawię kilka zdjęć i film z rejonu sporego węzła tramwajowego o nazwie Hlavní nádraží, czyli Dworzec Główny. Kilka peronów i plątanina torów oraz jadące co chwile tramwaje robią wrażenie. W trakcie mojego pobytu w połowie sierpnia 2016 objazdowo skierowano tam także inne linie, więc ruch był całkiem spory.

Niestety mój początkowo bardzo pozytywny odbiór tego miejsca bardzo szybko zmienił się. Tramwaje owszem super, układ torowy też, ale okolica była bardzo brudna, zaniedbana i oblegana wręcz przez różnych meneli – pijacy, narkomani. Chodzili, leżeli, pojedynczy, w grupkach. Aż strach. Z żoną szybko się stamtąd ewakuowaliśmy i maksymalnie unikaliśmy tamtego miejsca. Nie mam go też dokładnie udokumentowanego fotograficznie, bo po prostu bałem się wyjmować aparat.

 

Tatra K2P, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2P #1052 w szarych barwach będących pozostałością po wożonej kilka miesięcy temu reklamie opuszcza węzeł Hlavní nádraží. Ten wyprodukowany w 1972 roku wagon obsługując linię 4 zmierza w stronę pętli Obrany Babická. 13.08.2016.


Tatra K2R, Dopravní podnik města Brna

W przeciwną stronę, także jako linia 4 jedzie Tatra K2R #1053. To rocznik 1974, z typu K2 przerobiony na K2R w roku 1998. Żółty podkład po usuniętej reklamie wozi już od kilku miesięcy. Za tramwajem bardzo charakterystyczny budynek galerii handlowej - udający ser z dziurami. 13.08.2016.

 

TatraT3M, Dopravní podnik města Brna

TatraT3M #1531 jako linia nr 10 wjeżdża na węzeł przystankowy Hlavní nádraží. Na każdy z peronów prowadzi przejście podziemne, ale i tak sporo osób przechodzi górą, jak komu wygodniej. 13.08.2016.

 

Tatra KT8D5N, Dopravní podnik města Brna

Tatra KT8D5N #1730 z 1998 roku jako nauka jazdy zbliża się do przystanku Hlavní nádraží od strony ul. Husovej. Tory w prawo prowadzą w kierunku placu Swobody (náměstí Svobody). 13.08.2016.

 

Tatra KT8D5R.N2, Dopravní podnik města Brna

Prezentująca barwy zakładowe DPMB Tatra KT8D5R.N2 #1727 z roku 1993 jako linia nr 8 odjeżdża z Hlavní nádraží, wjeżdżając pod wiadukt kolejowy. Niestety budowla ta wymaga pilnego remontu i obecnie jest bardzo negatywną wizytówką Brna. W tle pętla autobusowo-trolejbusowa. 14.08.2016.

 

Škoda 13T1, Dopravní podnik města Brna

To samo miejsce, relacja przeciwna. Škoda 13T1 #1903 i o imieniu Cecilka (rocznik 2008) jako linia 12 do Parku Technologicznego. Przystanek przed tą pętlą znajduje się Muzeum Techniki, które warto zwiedzić. 13.08.2016.


 Tatra K2R, Dopravní podnik města Brna

Tatra K2R #1064 na linii 2 odjeżdża z przystanku Hlavní nádraží. To rocznik 1974, w roku 1987 przerobiony z modelu K2 na K2MM, a w 1997 na obecny K2R. W tle budynek dworca kolejowego. 14.08.2016.

 

 Brno Hlavní nádraží

Tak węzeł przystankowy Hlavní nádraží prezentuje się z góry. Źródło Google Maps.

 

Teraz pora na materiał filmowy. Jego większą część nagrałem, gdy jeszcze nie wiedziałem, jaka to okolica. Na początek zobaczycie żółtą Tatrę K2R #1053 na linii 4. W przeciwną stronę jedzie Vario LF2R.E #1101 (rocznik 2008) z doczepionym Vario LFR.E #1575 (rocznik 2016) jako linia nr 1. Potem wtacza się Tatra K2MM #1110 (rocznik 1977, z K2 przerobiony na K2MM w 1987) na linii 9, a na 12 w kierunku pętli Komárov jedzie Škoda 13T3 #1915 (rocznik 2009). Co ciekawe, wagon ma na jednym z okien podane dane techniczne, więc prawdopodobnie był wystawiony przez Škodę na jakiejś imprezie targowej.

Kolejny wagon to Tatra KT8D5R.N2 #1728 (rocznik 1993, w 2010 przebudowany z KT8D5SU na KT8D5R.N2) jako linia P6, czyli tramwaj zastępujący pociąg na czas remontu fragmentu linii kolejowej. Linia ta w dni robocze kursuje co 30 minut, a w soboty i niedziele tylko raz na godzinę. Za P6 pojawia się TatraT3M #1531 jako linia nr 10. Ostatnia scena to wyjeżdżająca spod wiaduktu kolejowego Tatra KT8D5R.N2 #1720 (rocznik 1990, przebudowany z KT8D5 w 2012) na linii 8.

 

 

Na szczęście pijacy i narkomani oblegali tylko okolicę głównego brneńskiego dworca kolejowego i tramwajowych przystanków Hlavní nádraží. Wystarczyło przejść kawałek dalej, dosłownie za najbliższe skrzyżowanie i już było normalnie – ze zwykłymi ludźmi i niezwykłymi widokami. Piękna zabudowa, a pośród niej tramwaje. To będzie temat kolejnego wpisu o miejskim transporcie szynowym w Brnie.

 

Wpisy poświęcone ciężarówkom

19:48, lukaszwoblog , tramwaje
Link Dodaj komentarz »
sobota, 08 sierpnia 2015
Trolejbusy na 120 let MHD v Ostravě (3)

120 let MHD v Ostravě

 

Wracam do tematu trolejbusów prezentowanych w trakcie obchodów 120-lecia komunikacji miejskiej w Ostrawie. Tu pisałem o Škodzie 9Tr, a tu o zestawie Škoda 8Tr + Karosa B40. Czas zatem na ostatni z pojazdów. Moim zdaniem najciekawszy. To trójosiowa Tatra T400/IIIA, którą także można było podróżować po terenie zakładu. Zainteresowanie przejażdżką było bardzo duże, często brakowało miejsc stojących.

Tatra T400/IIIA to odpowiedź na bardzo duże zapotrzebowanie na nowy tabor trolejbusowy w powojennej Czechosłowacji. Škoda nie była w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb przedsiębiorstw przewozowych. Potrzebny był drugi producent elektrycznego taboru. Pierwsze egzemplarze modelu T400 powstały już w roku 1948, a ostatnie w 1955. Łącznie wyprodukowano 195 takich pojazdów. Największa ich ilość trafiła do Pragi (aż 136 fabrycznie nowych i 8 używanych sprowadzonych później z Mostu), a mniejsze partie do Bratysławy, Mostu i Ostrawy.  Tatry T400/IIIA zasiliły ostrawską komunikację miejską w ilości 20 egzemplarzy, które oznaczono numerami od 7 do 26. Pojazdy oceniane były bardzo pozytywnie, co odnosiło się szczególnie do bezproblemowych przejazdów po pagórkowatym terenie, przy bardzo dużych obciążeniach (frekwencja pasażerów ponad 100%, czyli ile wsiądzie, tyle jedzie). W roku 1967 wprowadzono samoobsługę i konieczność wsiadania przednimi drzwiami. Pierwsze, wąskie wejście w Tatrze T400 było do tego rozwiązania kompletnie nieprzydatne, bo pierwotnie przeznaczone tylko dla kierowcy. Ostatnia trolejbusowa Tatra zjechała z ostrawskich ulic w 1971 roku. Był to pojazd #19, który uniknął kasacji, trafiając do Muzeum Techniki w Brnie.

Egzemplarz prezentowany w trakcie obchodów 120-lecia to rocznik 1954. Swoją karierę komunikacyjną rozpoczął w Pradze, gdzie oznaczono go jako 441, a następnie 9441. W eksploatacji wytrwał do roku 1967. Później stał się działkową altanką, która kilka razy zmieniała właścicieli i lokalizacje. W roku 2003 wrak Tatry trafił do Ostrawy. Na odbudowę musiał jednak trochę poczekać. Renowacja rozpoczęła się dopiero w roku 2007, a zakończyła w 2009. Przeprowadzono ją w ostrawskiej zajezdni trolejbusowej. Przywrócony do eksploatacji pojazd został oznaczony numerem 26, czyli najwyższym przyznanym pierwotnie Tatrom T400. Nadano mu ksywkę „tatrovka”. Trolejbus jest po prostu przepiękny. Warto jeszcze dodać, że trzy osie nie świadczą o jakiejś ponadprzeciętnej jego długości, która wynosi tylko 11,4 metra.

Tak „tatrovka” prezentowała się w trakcie wrześniowych obchodów 120-lecia.

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Kolejni pasażerowie za chwilę odbędą podróż historycznym trolejbusem. 13.09.2014.

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tak Tatra T400/IIIA prezentuje się od tyłu. Tu w trakcie krótkiej przerwy w kursowaniu po terenie zakładu Martinov.

 

 Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Historyczna Tatra pośród innych zabytków. Po prawej stronie fragment trolejbusu Škoda 8Tr, a po lewej wagonu doczepnego „brňák”.

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tak prezentuje się przednia część wnętrza Tatry. Niestety nie udało mi się zrobić zdjęcia bez ludzi. 

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Detal wnętrza, czyli informacja o producencie pojazdu.

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra w trakcie jednego z wielu kursów po terenie zakładu Martinov. Trasa przejazdu wiodła pośród różnych ciekawych pojazdów. Na zdjęciach widać także, w jaki sposób sieć tramwajowa krzyżuje się z trolejbusową.


Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Przerwa w kursowaniu, bądź jak kto woli - dłuższy fotostop.

 

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra T400/IIIA, Dopravni Podnik Ostrava

Tak piękna Tatra T400/IIIA prezentowała się od strony drzwi.


Trójosiowa Tatra w ruchu:

 

 

 

Już niedługo na terenie zakładu Martinov kolejna transportowa impreza. 10 października 2015 odbędą się obchody 85-lecia komunikacji autobusowej w Ostrawie.

 

 Wpisy poświęcone autobusom

Blog Transportowy na Facebooku

piątek, 03 lipca 2015
Ciężarówkowo do Budapesztu

Niedawno opisywałem swój przejazd do Budapesztu. Link. Wówczas był to materiał autobusowy. Teraz skupię się na ciężarówkach. Jak już wspomniałem, na terenie Słowacji było dość sporo starych, kultowych już pojazdów rodem z Czechosłowacji. Najciekawsze z nich to moim zdaniem Škody serii 706 w różnych zabudowach. Niekiedy były to stojące przy drodze wraki, innym razem w pełni sprawne egzemplarze. Sfotografowałem dwa takie pojazdy, ale nie jestem z tych zdjęć zbyt zadowolony, choć i tak cieszę się, że cokolwiek wyszło, bo przecież „polowałem” z jadącego autobusu. W obu przypadkach były to szambiarki (fekálna cisterna), dokładniej model 706 MTSP 27 produkowany w zakładach Liaz. Napęd 4x4. Pojazdy te były wytwarzane na potrzeby rolnictwa. Produkcję rozpoczęto w roku 1979, a zakończono najprawdopodobniej pod koniec lat 80-tych.

 

Liaz 706 MTSP 27 fekálna cisterna

Liaz 706 MTSP 27 fekálna cisterna wraz z ciągnikiem rolniczym na poboczu trasy E77. Miejscowość Dudince w pobliżu węgierskiej granicy (dokładnie 17 km od niej). 1.05.2015.

 

Liaz 706 MTSP 27 fekálna cisterna

Inny Liaz 706 MTSP 27. Byłoby piękne ujęcie. Niestety zrobiłem zdjęcie dokładnie wtedy, gdy w kadrze pojawił się płot. Szkoda. Taki niezwykły pojazd. Ta fekálna cisterna stała 15 minut jazdy przed uchwyconą na wcześniejszym zdjęciu.

 

Inna kultowa czechosłowacka ciężarówka, obok której przejeżdżał nasz autobus to Tatra 148. W tym przypadku z zabudową dźwigu. Pojazd uchwycony gdzieś przed miejscowością Trstená (po polsku Trzciana). Ten model Tatry produkowano w latach 1972 - 1982.

 

Tatra 148

Tatra 148. Tablica rejestracyjna zaczynająca się literami RK wskazuje na powiat Różomberk (okres Ružomberok).

 

Autokarowa podróż do Budapesztu zaowocowała także dwoma zdjęciami Liaza 110. Ta ciężarówka była produkowana w latach 1984 – 1994). Jeszcze przy granicy z Polską utrwaliłem wersję skrzyniową, a już w głębi Słowacji polewaczkę. Przypominam, że większy materiał o polewaczkach Liaz zamieściłem w Blogu Transportowym w lutym 2012. Tu link

 

Liaz 110

Liaz 110 skrzyniowy.

 

Liaz 110

Liaz 110 polewaczka.

 

Powyższy Liaz polewaczka stał na końcu remontowanego odcinka trasy E77. To jej górski fragment pomiędzy miejscowościami Liptovská Osada, a Donovaly. Sfotografowałem tam także dość ciekawy sprzęt drogowców. Kilka jadących jedna za drugą maszyn wyglądało iście kosmicznie.

 

Maszyny drogowe

Maszyny drogowe

Maszyny drogowe

Iście kosmiczny widok, czyli asfaltowanie po słowacku.

 

Maszyny drogowe

Na dalszym fragmencie asfaltowanego odcinka widok był już standardowy - walce.

 

Maszyny drogowe

Nieco wcześniej, czyli przed iście kosmicznym sprzętem stała taka maszyna i wywrotka Tatra 815.

 

Już po wjechaniu do Węgier, blisko słowackiej granicy mijaliśmy piękną Pragę V3S. Niestety stał przy niej znak B-20 „Stop”, który lekko przysłaniając historyczny pojazd także znalazł się na poniższym zdjęciu. Ciężarówka ta miała węgierską rejestrację, a na masce napis po słowacku. Ewidentnie pochodziła z demobilu słowackiej armii.

 

Praga V3S

Praga V3S.

 

Mój przejazd do Budapesztu nie obfitował tylko w stare, ex czechosłowackie ciężarówki. Było także sporo nowszych pojazdów.

 

Mercedes-Benz Actros

Słowacki Mercedes-Benz Actros odpoczywa na poboczu trasy E77 w rejonie polskiej granicy.

 

Volvo FM12

Volvo FM12

Na prezentowanym powyżej remontowanym odcinku trasy stało Volvo FM12.

 

Iveco New Daily straż pożarna

W rejonie miejscowości Twardoszyn mijaliśmy się z dwoma pojazdami słowackiej straży pożarnej. Pierwszy to Iveco New Daily, czyli zdobywca tytułu „Van of the Year 2015”.

 

Renault Premium i Irisbus Crossway 10,6

Renault Premium i Irisbus Crossway 10,6 mijają się przed słowacką miejscowością Krivá.

 

 Scania 124G 400

Scania 124G 400 na słowackim odcinku E77 przy granicy z Polską.

 

Iveco Stralis 430

Iveco Stralis 430 na rosyjskich tablicach rejestracyjnych. Parking na słowackiej stacji paliw, w rejonie granicy z Węgrami. Zestaw zarejestrowany jest w Moskwie.

 

 Blog Transportowy na Google +

 Blog Transportowy na Facebooku

piątek, 10 kwietnia 2015
Tramino dla Lipska

Ostatnio w Blogu Transportowym dość często piszę o Solarisach Tramino. Sporo miejsca poświeciłem np. egzemplarzowi testowanemu w Krakowie (link). Pod koniec marca 2015 producent tych wagonów ogłosił, że zdobył zamówienie na dostawę taboru do Lipska. Odbiorcą 41 egzemplarzy Tramino będzie tamtejszy przewoźnik o nazwie Leipziger Verkehrsbetriebe GmbH, w skrócie LVB. 

Tramwaje zostaną wyprodukowane w latach 2016 – 2020. Dokładnie nie ustalono, ile egzemplarzy zostanie dostarczonych w danym roku. Wiadomo jednak, że będą maksymalnie cztery transze zamówieniowe, każda licząca od 5 do 16 pojazdów. Nie obejmuje to już zamówionych 5 Tramino. O wyborze polskiego produktu nie zadecydowała wyłącznie niska cena. Jak podkreśliła Solange Olszewska (prezes zarządu Solaris Bus & Coach SA), „zaważyły tu przede wszystkim innowacyjne rozwiązania techniczne, jakie zaoferowaliśmy w Tramino dla Lipska, nie bez znaczenia były także dobre referencje dla naszych tramwajów, które już są obecne na rynku niemieckim – w Jenie i Brunszwiku”.

Tramino dostarczane LVB będą eksploatowane na torach o dość nietypowym rozmiarze, szerszym od standardowego europejskiego, bo mającym rozstaw 1458 mm. Będą miały 2,3 m szerokości, a długość krótszą niż 45 metrów. W co najmniej 65% będą niskopodłogowe, a w ich wnętrzu pomieści się ponad 200 pasażerów. Zakup nowego taboru w 50% opłaci Kraj Związkowy Saksonia. Lipsk jest już trzecim niemieckim miastem do którego trafią (trafiły) Solarisy Tramino.

 

Solaris Tramino, MPK Poznań

Przykładowy Solaris Tramino. Tu w barwach MPK Poznań.

 

 Bombardier NGT12-LEI, Leipziger Verkehrsbetriebe GmbH

W Lipsku Solarisy Tramino dołączą np. do trzydziestu trzech Bombardierów NGT12-LEI. Tu egzemplarz #1211 z 2006 roku. Fot. Google Street View.

 

NGT8, Leipziger Verkehrsbetriebe GmbH

Nowe Solarisy lipską sieć tramwajową będą  obsługiwać wraz z pochodzącymi z lat 90-tych NGT8. Tu wagon #1108 z 1995 roku. Fot. Google Street View.

 

Bombardier NB4, Leipziger Verkehrsbetriebe GmbH

Lipska ciekawostka, czyli sposób na wprowadzenie niskiej podłogi mniejszym kosztem. Niskopodłogowa doczepa Bombardier NB4. W tym przypadku egzemplarz o numerze taborowym 910, rocznik 2000, prowadzony przez wysokopodłogową Tatrę T4D. Łącznie do Lipska trafiło aż 38 takich doczep. Fot. Google Street View.

 

Tatra T4D, Leipziger Verkehrsbetriebe GmbH

Skład Tatr T4D. Drugi wagon to #2057, rocznik 1982.  To właśnie te czechosłowackie tramwaje będą kasowane po dostarczeniu Solarisów Tramino. Jak podają niemieckie źródła, polskie wagony początkowo będą kierowane do obsługi linii nr 4 i 10. Fot. Google Street View.

 

Zamów bezpłatny newsletter

Blog Transportowy na Facebooku

środa, 17 września 2014
120 let MHD v Ostravě

Impreza, na którą zapraszałem w tym wpisie okazała się bardzo udana. Naprawdę warto było w niej uczestniczyć. 120 lat komunikacji miejskiej w Ostrawie świętowano wyjątkowo mocno. Przyznam, że zakładałem tylko prezentację kilku zabytkowych tramwajów, ewentualnie obsługiwaną przez nie (lub autobusy) linię specjalną łączącą oba udostępnione zwiedzającym zakłady. W rzeczywistości Dopravni Podnik Ostrava przygotował wielkie „wesołe miasteczko” dla entuzjastów transportu publicznego. 13 września 2014 na terenie warsztatów Martinov oraz w zajezdni tramwajowo-autobusowej Poruba nie można było się nudzić. Szczególnie w tym pierwszym obiekcie czekała masa atrakcji. Były i jeździły historyczne trolejbusy, autobusy i tramwaje. Przemieszczał się także tabor techniczny oraz sprowadzony z Pragi wagon metra. Prezentowano również lokomotywy i wagony kolejowe oraz ciekawe ciężarówki.

 

Škoda 8Tr + Karosa B40, Dopravni Podnik Ostrava

Zestaw Škoda 8Tr #29 + Karosa B40 #141 wykonuje kolejny kurs z pasażerami po terenie zakładu Martinov.

 

Ikarus 280.10, Dopravni Podnik Ostrava

Ikarus 280.10 #4070 na terenie zakładu Martinov. Dwudrzwiowy przegubowiec rozpoczyna kolejny kurs do zajezdni Poruba.

 

 Wagony Vario LFR, Poruba, Dopravni Podnik Ostrava

Wagony Vario LFR, czyli dość mocna modernizacja Tatry T3. Hala garażowa zajezdni Poruba. 

 

W sumie każdy znalazł coś dla siebie. Pewnym utrudnieniem były niestety ogromne ilości odwiedzających, czyli pojawiały się problemy z robieniem zdjęć, bo wciąż ktoś wchodził w kadr. Szczególnie oblegany był ustawiony przy wejściu do zakładu Martinov trolejbus Škoda 9Tr. Wykonanie fotografii bez kogoś w kadrze graniczyło z cudem. Wśród odwiedzających oczywiście przeważali Czesi, ale nie brakowało także Polaków (niektórzy mieli dość sporą odległość do pokonania – np. z Warszawy), słyszałem także język niemiecki i angielski.

Relację z Ostrawy podzielę na kilka części umieszczonych w odpowiednich działach tematycznych. Już teraz zapraszam do obejrzenia poniższego filmu. Składanka przejazdów różnych pojazdów. Najpierw zobaczycie „Barborkę” #21 z 1922 roku, która prowadzi doczepkę „brňák” #219 (rocznik 1951). Tramwaj mija się z pokazanym powyżej Ikarusem 280.10 #4070 z 1988 roku. Następnie bramę zakładu Martinov opuszcza Škoda 706 RTO #247 (rocznik 1966) z wypełnioną pasażerami przyczepką Jelcz PO-1 #1227 (rocznik 1974). Kolejna scena to wyprodukowany w 1958 roku zestaw Škoda 8Tr #29 + Karosa B40 #141, a na koniec měřicí vůz, czyli techniczna Tatra T3:

 

 

 

 Zamów newsletter

 Blog Transportowy na Facebooku

poniedziałek, 08 września 2014
Do Ostrawy na 120 lat

W sobotę 13 września warto odwiedzić Czechy, a dokładniej położoną przy polskiej granicy Ostrawę. Tamtejszy miejski przewoźnik, czyli Dopravni Podnik Ostrava (DPO) zaprasza na obchody jubileuszu 120-lecia funkcjonowania komunikacji miejskiej. Z tej okazji udostępnione zwiedzającym zostaną dwa obiekty. Zajezdnia tramwajowa Poruba przy ulicy U Vozovny oraz warsztaty naprawcze Martinov przy ul. U Dilen.

Oba obiekty znajdują się w miarę blisko siebie i jak przypuszczam, połączy je jakaś specjalna linia tramwajowa bądź autobusowa. Na chwilę obecną (8.09.14) na stronie DPO nie ma dokładniejszych informacji na temat imprezy. Wiadomo tylko, że będzie trwała od godziny 9:00 do 16:00. W tym czasie zostanie zaprezentowany tabor przewoźnika oraz odbędą się przejazdy specjalne. Ponieważ jubileusz ten jest bezpośrednio związany z tramwajami (w roku 1894 ruszyła pierwsza linia tramwaju parowego, dokładnie 18 sierpnia), więc to właśnie prezentacji tych pojazdów spodziewałbym się. Oprócz ciekawego taboru liniowego (np. kultowe Tatry T3), DPO posiada aż 21 egzemplarzy historycznych (wszystkie dokładnie opisano na stronie przewoźnika, link).

 

Tatra T1, Dopravni Podnik Ostrava

Najprawdopodobniej 13 września można będzie także zobaczyć muzealną Tatrę T1 #528. To rocznik 1958. Na zdjęciu w trakcie obsługi linii nr 5, 1997 rok. Skan pocztówki wydanej przez Dopravni Podnik Ostrava, archiwum Bloga Transportowego.

 

Tatra T3, Dopravni Podnik Ostrava

Takie wagony jeszcze jeżdżą liniowo i jest ich całkiem sporo. To słynna Tatra T3, której na obchodach 120-lecia na pewno nie zabraknie. Tu skład #751+771 jako linia nr 1 na ul. Nádražní. Kierunek Dworzec Główny (Hlavní nádraží). 30.09.2006. Wagon #751 to rocznik 1969, a #771 wyprodukowano w 1973 r. Oba już dawno zostały wycofane z eksploatacji.

 

 Tatra KT8D5.RN1, Dopravni Podnik Ostrava

Tatra KT8D5.RN1 także jest eksploatowana w Ostrawie. Wagon #1503 na linii 2. To rocznik 1989, pierwotnie jako model KT8D5, po modernizacji w roku 2005 (wówczas zamontowano człon niskopodłogowy). Tramwaj wraca z pętli Dworzec Główny (Hlavní nádraží). Ulica Nádražní. 30.09.2006.

 

 Škoda - Inekon 03T Astra, Dopravni Podnik Ostrava

Astra, czyli wspólny produkt firm Škoda i Inekon, znany także jako Škoda 03T. Dopravni Podnik Ostrava eksploatuje 14 takich wagonów. Tu pojazd #1204 z 1999 roku. Linia nr 4, której trasa przebiega obok warsztatów Martinov. Ulica Nádražní. 30.09.2006.

 

 Wpisy poświęcone autobusom

 Blog Transportowy na Facebooku

22:59, lukaszwoblog , tramwaje
Link Dodaj komentarz »
poniedziałek, 03 czerwca 2013
Kolejna powódź w Czechach

Niestety ostatnio coraz częściej słyszy się o powodziach. W Polsce chyba najczęściej w rejonie Dolnego Śląska. Początek czerwca 2013 r. to niestety powtórka z tej niechcianej sytuacji – podtopienia w Kamiennej Górze i okolicach. Sytuacja w Polsce nie jest jednak tak dramatyczna, jak w Republice Czeskiej. Tam już praktycznie na terenie całego kraju ogłoszono stan klęski żywiołowej.

 

Powódź w Czechach - Skoda 706 RT

Screen programu czeskiej telewizji ČT24. Kanał cały czas przedstawia sytuację powodziową w kraju. W tych niestety smutnych okolicznościach możemy zobaczyć ciekawy tabor czeskich strażaków – tu Skoda (Liaz) 706 RT.

 

Media szczególnie dużo uwagi poświęcają czeskiej stolicy. Niestety Wełtawa znów zagraża Pradze. Już w niedzielę 2 czerwca zamknięto zabytkowy most Karola. Na godzinę 5:00 w poniedziałek planowano wstrzymanie ruchu w praskim metrze. Sytuacja pogarszała się jednak tak szybko, że podziemną kolejkę zatrzymano przed tym terminem – w niedzielę o 23:00. Wcześniej zamknięto aż osiem zagrożonych zalaniem stacji (pociągi przejeżdżały przez nie bez zatrzymania), a wejścia do nich zagrodzono specjalnymi zaporami.

Ponoć wody ma być mniej, niż w 2002 roku, ale deszcz wciąż mocno pada, więc wszystko może się zdarzyć. Powódź z 2002 roku bardzo zniszczyła Pragę. Woda wdarła się także do metra. Praskiej powodzi nie widziałem, ale przyznam, że bardzo stresująco zadziałała na mnie wiadomość, że to wszystko znów się powtarza. W czeskiej stolicy spędziłem kilka dni w sierpniu 2012 r. Wówczas mijało 10 lat od słynnej niszczycielskiej powodzi. O tym wydarzeniu turysta był informowany praktycznie na każdym kroku – plakaty na tramwajach, różne tablice informacyjne, czy wystawa zdjęć nad brzegiem Wełtawy. Skala zniszczeń była szokująca. Taka ładna, zadbana Praga, a 10 lat temu wszystko w ogromnych ilościach błota, szlamu. Poniszczone i zdemolowane. Poniżej kilka zdjęć zaprezentowanych na dużych tablicach przy Wełtawie.

 

Powódź w Pradze w 2002 roku

Wojsko buduje tamę z worków z piaskiem. Za barykadą ciężarówki marki Tatra. 14 sierpnia 2002.

 

Powódź w Pradze w 2002 roku

Zatopiony TAZ 1500. 14 sierpnia 2002.

 

Powódź w Pradze w 2002 roku

Stacja metra Florenc. Zalany korytarz pomiędzy peronem linii B, a peronem linii C. Aby wznowić kursowanie pociągów, z metra codziennnie wypompowywano sto tysięcy kubików wody. Niestety nie podano, jak długo to trwało. 21 sierpnia 2002.

 

 Powódź w Pradze w 2002 roku

Jedna ze zniszczonych przez wodę ulic. W tle Avia.

 

 Liaz 110 - sprzątanie po powodzi w 2002 roku

Liaz 110 - sprzątanie po powodzi w 2002 roku

Liaz 110 oczyszcza jedną z praskich ulic. Wiele części miasta było wtedy jeszcze pod wodą. 15 sierpnia 2002.

 

Temat Pragi miał pojawić się w Blogu Transportowym dopiero za jakiś czas. Wcześniej planowałem dokończyć Lwów, ale niestety działania przyrody czasami motywują do zmiany planów. W roku 2012 z Pragi pojechałem do Usti nad Labem. Ta miejscowość teraz także jest zagrożona. Już z niedzieli na poniedziałek rozpoczęły się pierwsze ewakuacje. Usti transportowo słynie z trolejbusów, jest też tam dość spory ruch kolejowy. Teraz już ograniczony, bo przepływająca przez miasto Łaba niesie wodę także z innych rzek, np. z zalewającej Pragę Wełtawy. Telewizja ČT24 kila razy pokazywała ustecki dworzec od strony rzeki i nie wyglądało to zbyt ciekawie, a do przejścia fali kulminacyjnej jeszcze ponad doba lub więcej (ze względu na ciągły opad ta informacja jest wciąż zmieniana).

 

Powódź w Pradze 2013 rok

Screen programu czeskiej telewizji ČT24. Widok na wzburzoną Wełtawę w Pradze. W tle Hradczany, a po prawej zamknięty most Karola.

 

 Powódź w Pradze 2013 rok

Screen programu czeskiej telewizji ČT24. Po zatrzymaniu metra jego zadania przejęły autobusy (linia XC) i tramwaje (linie XA i XB). Władze miasta apelują, aby w miarę możliwości rezygnować z podróży po mieście.

 

Powódź w Pradze 2013 rok

Screen programu czeskiej telewizji ČT24. Most Manesuv. Ze względu na zagrożenie powodziowe w niektórych rejonach Pragi wstrzymano także ruch tramwajowy.

 

Na specjalnej poniedziałkowej (3.06.13) konferencji prasowej pracownicy DP Praha (praski miejski przewoźnik) poinformowali, że mimo zamknięć w centrum, metro nadal działa, choć z wielkimi ograniczeniami. Linię A skrócono do relacji Depo Hostivar – Muzeum, a dalsza podróż tramwajem zastępczym linii XA do końcówki Podbaba (trochę za stacją końcową linii A: Dejvicka). Linia B została rozbita na dwa fragmenty (nawet trzy: dwa czynne i jeden zamknięty): Zlicin – Smichovske nadrazi i Ceskomoravska – Cerny Most. Pomiędzy stacjami Smichovske nadrazi, a Ceskomoravska przejazd tramwajem zastępczym linii XB. Obsługiwaną najnowszym taborem linię C także podzielono na dwa czynne fragmenty i środkowy wyłączony z ruchu. Czynne Letnany – Kobylisy i Muzeum – Haje, a pomiędzy stacjami Kobylisy i Muzeum czasowa linia autobusowa XC.

 

Blog Transportowy na Facebooku

21:16, lukaszwoblog , różne
Link Dodaj komentarz »
środa, 17 kwietnia 2013
Bez 13N w Warszawie

Jak już niedawno pisałem, ogólnodostępne serwisy informacyjne niezbyt często zajmują się konkretnymi środkami transportu. Wyjątkiem był samolot Dreamliner, który rozpoczynał nawet główne wydania programów informacyjnych. Jednak na przełomie roku 2012 i 2013 pojawił się inny transportowy temat. Tym razem dotyczył tramwajów. Dokładnie wagonów 13N, które kończyły swoją liniową eksploatację w Warszawie. Przez kilka dni Wiadomości, Fakty, czy Informacje prezentowały materiały o „parówkach” – taką ksywkę otrzymały te pojazdy o charakterystycznym obłym kształcie. Można też było o nich przeczytać w największych portalach internetowych, niektóre nawet udostępniły galerie poświęcone tym pojazdom.

Wagony typu 13N były produkowane przez chorzowski Konstal w latach 1959 – 1969. Łącznie bramy zakładu opuściło ponad 830 takich pojazdów. W większości (za wyjątkiem kilku eksperymentalnych egzemplarzy dla GOP-u) trafiły do Warszawy. Tam kursowały liniowo aż do 31 grudnia 2012 roku. Dnia 5 stycznia 2013 ostatnie składy obsługiwały pożegnalną linię specjalną nr 13N. Łącznie wystawiono 9 brygad (ostatnia obsługiwana wagonem solo – nr 407). Wcześniej tramwaje wzięły udział w paradzie, w której uczestniczyły także 13N przerobione na gospodarcze.

Wagony 13N były swoistym symbolem Warszawy, widywanym powszechnie chociażby na drugim planie pocztówek ze stolicy. Filmy, czy seriale kręcone w Warszawie także pokazywały te pojazdy, kursujące solo, czy w dwu lub trzywagonowych składach. „Parówki” zobaczymy i usłyszymy chociażby w „Zmiennikach” lub w komedii „Nie lubię poniedziałku”.

Ten symbol Warszawy niestety w ostatnich latach często był negatywnie odbierany. Szczególnie przez turystów przyzwyczajonych do innych, nowoczesnych tramwajów. Kontakt z zużytym, zniszczonym 13N mógł być wielkim szokiem. Przyznam, że i ja tego doświadczyłem jadąc takim „rupieciem”. Z punktu widzenia miłośnika transportu było to oczywiście niezwykłe (pozytywne) przeżycie, ale zwykły pasażer z całą pewnością nie reagował tak entuzjastycznie.

Poniżej kilka fotograficznych wspomnień z liniowej eksploatacji 13N.

 

Konstal 13N

Konstal 13N #122 na linii 14 do Wilanowa - scena z komedii „Nie lubię poniedziałku”. Około 1971 roku. Linia nr 14 łączyła pętle Okęcie i Wilanów przez ul. Grójecką, Filtrową, Nowowiejską, Marszałkowską, Puławską, Gagarina, Czerniakowską i Wiertniczą.

 

Konstal 13N

Pętla Żerań Wschodni. Skład #420 + 551 na linii nr 2 w relacji Żerań Wschodni - Okęcie. Sierpień 1998.

 

Konstal 13N

 Skład #397 + 391 na linii 36. Ulica Andersa (skrzyżowanie z Muranowską). Oba wagony z 1967 roku. 3.06.2006.

 

 Konstal 13N

 Konstal 13N

 Skład #357+587 odjeżdża z przystanku „Metro Ratusz Arsenał”. Linia nr 26 w relacji Wiatraczna - Osiedle Górczewska. 2.05.2010.

 

 Konstal 13N

Widok na nieczynną kabinę wagonu #408. Wraz z #458 obsługuje on linię nr 4. 2.05.2010.

 

Konstal 13N

 Konstal 13N   Konstal 13N

 Skład #424+727 na linii 4 wjeżdża na przystanek „Stare Miasto”. 2.05.2010.

 

Konstal 13N

 Konstal 13N   Konstal 13N

Skład #698+631 na pętli Wiatraczna oraz widok na wnętrze wagonu #631. Tramwaj obsługuje linię nr 28 (Wiatraczna - Koło). 30.04.2011.

 

Konstal 13N

Wagon #592 wraz z niewidocznym #561 jako linia 75 w relacji Nowe Bemowo - Dworzec Wschodni (Kijowska). Przystanek „Stare Miasto”. 1.05.2011.

 

 Konstal 13N

 Aleja Solidarności. Skład #692+691 na linii 26 (Osiedle Górczewska - Wiatraczna). 1.05.2011.

 

Konstal 13N   Konstal 13N

Pętla Ratuszowa ZOO. Obsługujące jadącą zmienioną trasą linię nr 18 składy #449+482 i #728+823. 2.05.2011.

 

Konstal 13N

Konstal 13N   Konstal 13N

Wagon #482 (jako pierwszy #449). Odjazd z przystanku „Centrum” na ul. Marszałkowskiej oraz wnętrze. 2.05.2011.

 

Konstal 13N 

Skład #834+615 na linii 33 (Metro Młociny - Wyścigi). Ulica Marszałkowska, przed przystankiem „Centrum”. 2.05.2011.

 

 Konstal 13N

 Aleja Solidarności, przystanek „Centrum”. Skład #578+826 na linii 40 (Nowe Bemowo - Koło). Za nim  „Swing”, czyli Pesa 120Na #3149. To właśnie dostawy tych tramwajów pozwoliły całkowicie wycofać model 13N. 31.08.2012.

 

Warto jeszcze dodać, że Konstal 13N to trochę nielegalny tramwaj. To polska kopia czechosłowackiej Tatry T1. Polska kupiła taki wagon (wagony – nie pamiętam, ale chyba gdzieś czytałem o dwóch sztukach) i zrobiła dokładną kopię. Nie były podpisywane żadne umowy handlowe. Nowy polski tramwaj wywołał nawet skandal dyplomatyczny i był powodem przerwania wymiany towarowej z Czechosłowacją (przerwała oczywiście Czechosłowacja).

 

 Tatra T1

 Tatra T1 #528, rocznik 1958. Własność DP Ostrava - wagon zachowany jako muzealny. Na zdjęciu w trakcie obsługi linii nr 5, 1997 rok. Skan pocztówki wydanej przez Dopravni Podnik Ostrava, archiwum Bloga Transportowego.

 

Na YouTube znajdziemy wiele filmów przedstawiających wagony 13N w ruchu. Poniżej dwa, oba dokumentujące pożegnalne przejazdy z 5 stycznia 2013.

 

  

 Blog Transportowy na Facebooku

Tagi: 13N Tatra
18:39, lukaszwoblog , tramwaje
Link Dodaj komentarz »